Κυριακή, 13 Σεπτεμβρίου 2015

Ο Τεντεν στο Κονγκό: Ρατσιστικό ή απλά χοντροκομμένο;



Αφορμή για το συγκεκριμένο άρθρο στάθηκε ένα άρθρο που είχα διαβάσει χρόνια πριν στο Cracked για τα πιο ρατσιστικά παιδικά βιβλία που έχουν κυκλοφορήσει. Στη λίστα φιγουράριζε και το «Ο Τεντέν στο Κονγκό» γεγονός που αν και μου είχε κινήσει το ενδιαφέρον τότε, αποφάσισα να μην υιοθετήσω 100% τα συμπεράσματα του καθότι δεν είχα διαβάσει το εν λόγω βιβλίο.
Fast forward στο τώρα και στις φετινές ολιγοήμερες διακοπές μου. Κατά τη διάρκεια της καθιερωμένης επίσκεψης μου στο τοπικό βιβλιοπωλείο (το να επισκέπτομαι βιβλιοπωλεία στα μέρη όπου παραθερίζω έχει αναχθεί σε φετίχ,) έπεσα πάνω  στην ελληνική έκδοση της συγκεκριμένης περιπέτειας του Τεντέν. Το έκανα δικό μου δίχως δεύτερη σκέψη, προκειμένου να διαπιστώσω αν είχε κάποια βάση το άρθρο του Cracked που προανέφερα.



Απ’ τις πρώτες κιόλας σελίδες του βιβλίου άρχισα να υπογραμμίζω τα σημεία της ιστορίας που μου έκαναν αλγεινή εντύπωση. Το πρώτο πράγμα που παρατήρησα ήταν ότι ο Herge είχε βάλει τους ντόπιους  κατοίκους να μιλάνε σπαστά (και με κάπως ανόητο τρόπο) τη γλώσσα του Τεντέν. Ο τρόπος που τους σχεδίασε επίσης ήταν μια ωδή στα ρατσιστικά στερεότυπα εμφάνισης των μαύρων τη συγκεκριμένη εποχή. Με όποια δραστηριότητα καταπιάνονταν οι μαύροι τα έκαναν πουτάνα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το σημείο όπου ο σκύλος του Τεντέν έχει πέσει στη θάλασσα και ο μαύρος που σπεύδει να τον βοηθήσει του πετάει άγαρμπα το σωσίβιο στο κεφάλι, βοηθώντας τον έτσι πιο πολύ να πνιγεί παρά να σωθεί.
Παρακάτω βλέπουμε την άφιξη του Τεντέν στο Κονγκό, όπου οι ντόπιοι του επιφυλάσσουν ηρωική υποδοχή με ζητωκραυγές. Προς τι αυτή η υποδοχή; Τι καλό έχει κάνει ο Τεντέν για το Κονγκό και τον λατρεύουν τυφλά και παθιασμένα; Τη βρίσκω υπερβολική και αποικιοκρατική.
Αφού βολεύτηκε καλά-καλά ο Τεντέν, αποφάσισε να πάει για σαφάρι. Νοίκιασε ένα αμάξι (κι έναν ντόπιο), κι έφυγε για τη σαβάνα. Ο φιλικός μας δημοσιογράφος αφάνισε ένα ολόκληρο κοπάδι από αντιλόπες για να φάει τη μία, σκότωσε έναν πίθηκο, τον έγδαρε και φόρεσε το τομάρι του για να σώσει τον Μιλού, και προκάλεσε ένα φριχτό ατύχημα, όταν συγκρούστηκε το αυτοκίνητο του με ένα διερχόμενο τρένο. Σαν να μην έφτανε το χάος που προκάλεσε, σαν καλό λευκό κύριο έστρωσε τους ντόπιους στη δουλειά κι εκείνος έδινε τις διαταγές.
Προς το τέλος της ιστορίας, όταν και αποφασίζει να ξεκουμπιστεί απ’ το Κονγκό, το κάνει με στυλ. Για κάποιον ανεξήγητο λόγο δεν παίρνει αυτοκίνητο αλλά βρίσκεται μέσα σε ένα πρωτόγονο ταξί, το οποίο το κουβαλάνε 4 μαύροι!
Τα πράγματα στραβώνουν για τον Τεντέν, όταν τον παρατάνε μες στη μέση της ζούγκλας με τα άγρια θηρία να τον γυροφέρνουνε, όμως το γεγονός αυτό δεν τον πτοεί και αποφασίζει να γυρίσει ένα ντοκιμαντέρ. Μέχρι να το καταφέρει όμως έχει βασανίσει ένα βουβάλι, έχει ΑΝΑΤΙΝΑΞΕΙ ΜΕ ΔΥΝΑΜΙΤΗ έναν ρινόκερο, και έχει ντυθεί καμηλοπάρδαλη. Στο τέλος δραπετεύει με αεροπλάνο και όλοι οι ντόπιοι που τον γνώρισαν τον θυμούνται με θαυμασμό.
Πρέπει να πω ότι αν και έχει πολλά ρατσιστικά στοιχεία το βιβλίο αυτό, το κύριο χαρακτηριστικό του δεν είναι ο ρατσισμός αλλά η χοντροκοπιά του. Χοντροκομμένα αστεία, χοντροκομμένο σενάριο, και χοντροκομμένες απλοποιήσεις των χαρακτήρων. Το μόνο του ελαφρυντικό είναι ότι γράφτηκε πριν περίπου 80 χρόνια. Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά σε ασπρόμαυρα στριπάκια το 1930-31, μια εποχή καθόλου γνωστή για τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα των ανθρώπων ή τα δικαιώματα των ζώων.
Αν θέλετε να διαβάσετε ένα comic με περίεργη αίσθηση του χιούμορ, μη ψάξετε αλλού. Το «Ο Τεντέν στο Κονγκό» μπορεί να μη σας κάνει να πεθάνετε απ’ τα γέλια, αλλά καναδυό χαμόγελα σίγουρα θα τα σκάσετε με τα χοντροκομμένα αστεία του.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου